Unsere Grube in Biskupitz

Bereits im Januar begann in Hindenburg eine private Grube ihre Tätigkeit. Diese entstand auf der Basis des stillgelegten Förderungsbetriebes "Hedwig". Dies berichtet die Wochenzeitschrift "Glos Zabrza". Der Förderbetrieb "Hedwig" entstand seinerzeit aus der aufgelösten "Hedwigwunschgrube". Ideengeber dieses Unterfangens ist der Sejmabgeordnete der SLD (Bündnis der demokratischen Linken) Jan Chojnacki und die von ihm geführte Firma Siltech. Nach Schätzungen sollen in dieser Grube 250 Personen einen Arbeitsplatz finden. Die- Sache wurde publik, als von dieser Idee zunächst die regionalen und dann die gesamtpolnischen Medien berichteten. In dieser neuen Grube ist die Förderung von täglich eintausend Tonnen mit einem Jahresgewinn von 2,5 Millionen Zloty vorgesehen. Vorerst müssen jedoch 2 Millionen Zloty investiert werden. Sollte diese Idee jetzt tatsächlich realisiert werden können, dann wäre dies ein überregional herausragendes Ereignis. Der hier erfolgt die Inbetriebnahme einer Werk anlage, die wegen Unrentabilität berei geschlossen worden war. Hinzu kommt, da der damalige Werksdirektor pikanterwei Jan Chojnacki war. Dieser Umstand ruft die größten Emotionen unter den Parteifreunde hervor. Der Abgeordnete weist Vorwürfe jedoch von sich und sagt, er habe aus den vergangenen Fehlern gelernt. Er versichert, da der neue Betrieb regulär Steuern zahlen ui mehrere hundert Personen beschäftigen werde. Der Preis für eine Tonne Kohle wer nicht von den in anderen Gruben üblich Preisen abweichen. Wie wir erfahren habe erhielten die Initiatoren eine Konzession f sieben Jahre. Kein Ressort das über d Angelegenheit mitzuentscheiden hatte, hat Einwendungen erhoben. Wir wünschen d Initiatoren Erfolg in dem für Nachkriegspolen beispiellosen Unterfangen. KF

- Wyliczyliśmy, że wszystko będzie opłacalne. Przy wydobyciu 250 tys. ton węgla w skali roku zysk brutto powinien wynieść około 2 mln zł - mówi poseł Jan Chojnacki, który uruchamia zlikwidowaną niedawno Kopalnię Jadwiga.

Kopalnię likwidowano zgodnie z planami reformy górnictwa, której głównym założeniem było ograniczenie nadmiaru węgla na rynku, a to wiązało się z zatrzymaniem nierentownego wydobycia. Czy zatem uruchamianie Jadwigi można uznać za początek odchodzenia od przyjętych założeń? Jeśli tak, to na razie, na szczęście, na małą skalę.

Poseł chętnie oprowadza gości po terenie kopalni i jakby nie dostrzega, że wszystko wokół sprawia wrażenie podupadających ruin. Niektóre budynki zostały wprawdzie zajęte przez niewielkie firmy, ale nie stać ich widać na zadbanie o mury albo nie jest to dla nich ważne. Po ogromnym, zburzonym już, zakładzie przeróbki węgla pozostały resztki nie wywiezionych cegieł i wielki, kilkunastometrowej głębokości dół, długi na kilkaset metrów. Kiedy idziemy wzdłuż tej pełnej gruzu dziury w ziemi, poseł Chojnacki, z nieodłączną i wiecznie dzwoniąca komórką przy uchu, wpada nagle na pomysł, że można by w tym wielkim dole zrobić staw rybny. Wypełnić go wodą pompowaną wciąż z kopalni, bo przecież czysta, i można byłoby zrobić świetny interes. Na razie jednak zajmuje się Jadwigą, więc karpie zostawia na później.

- Kiedy jeszcze w 1994 roku miała być likwidowana Kopalnia Pstrowski, zaproponowaliśmy, żeby wyodrębnić tylko zakład wydobywczy. Bez stadionów, bez mieszkań; chcieliśmy zachować samo tylko wydobycie. Wtedy powstała Jadwiga, nazwana Zakładem Surowców Mineralnych. I nie najgorzej to szło. W latach 1996 i 1997 była to działalność dochodowa. Później zaczęły się kłopoty. Ale już na koniec 1998 r. wyszliśmy ze strat - mówi poseł Chojnacki.

Zupełnie co innego wynika z danych. W 1996 roku Kopalnia Jadwiga rzeczywiście przyniosła zysk rzędu 146 tys. zł. W następnym roku już stratę 426 tys. zł, w kolejnym, 1998 r., strata wzrosła do ponad 23 mln zł. W roku, w którym Chojnackiego odwołano ze stanowiska prezesa, strata wyniosła ponad 19,6 mln zł. W kolejnych latach nadal rosła, do 34 mln zł. I wtedy zdecydowano, że kopalnię czas zamknąć. Na jej likwidację, według Spółki Restrukturyzacji Kopalń, wydano 22,2 mln zł.

- Jadwiga miała 17 lat żywotności i nie powinno się jej likwidować - upiera się poseł Chojnacki.

Była najgłębszą kopalnią w Polsce. Chodniki drążono już na głębokości 1230 metrów, a pokłady wybierano na 1160 metrach. To bardzo głęboko. Wysoka temperatura, zagrożenia, dlatego wydobycie było bardzo kosztowne. Chojnacki wiedział o tym doskonale, szukał więc pokładów płytszych. Znalazł się taki na głębokości 380 m. Leży w tak zwanym filarze ochronnym. Zgodnie ze sztuką górniczą, filar ochronny ustanawia się po to, aby chronić obiekty, które znajdują się na powierzchni. Bywa, że są to duże osiedla, kościoły czy inne duże budowle. - Czy można więc w zlikwidowanej kopalni eksploatować węgiel z filara ochronnego? - pytam posła.

- Kopalnia projektowana była w zupełnie innych warunkach, kiedy nad wytyczonym filarem ochronnym stało kilka szybów. Dzisiaj pozostały dwa, poza tym projektowano filar przy wybieraniu węgla w pokładach na 800 metrach głębokości, a my będziemy wybierać na 380 metrach, a więc jest to inny zasięg - tłumaczy poseł.

Strefa ochronna obowiązuje do 400 metrów głębokości, Siltech liczy więc, że pokład na 380 metrach uda się z niej wyłączyć.

Nie zamierzają wydobywać węgla na zawał (wybrane nie obudowane chodniki pozostawia się puste, po czym "zawalają się" same), jak to się zwykle robi w polskich kopalniach, lecz na podsadzkę. Będą je więc wypełniać np. piaskiem. Dla środowiska, czyli powierzchni nad pokładem to znacznie lepiej, bo nie grozi to odkształceniami, zapadliskami. Węgiel wydobywany będzie kombajnem chodnikowym, nie będzie się umacniać chodnika zmechanizowaną obudową (rodzaj stalowych podpór) - może dlatego, że byłoby to zbyt drogie, chociaż poseł tłumaczy, że nie ma takiej potrzeby. Po wybraniu węgla kombajn wycofuje się z komory, po czym wypełnia się ją podsadzką, np. piaskiem. Kombajn będzie wydzierżawiany od producenta.

Koncesję na eksploatację pokładów dawnej Kopalni Jadwiga Siltech otrzymał od resortu ochrony środowiska. Poseł Chojnacki udowadnia, że nie ma to nic wspólnego z jego politycznym układami, bo starał się o nią jeszcze za ministrów Steinhoffa i Karbownika. Twierdzi, że uzyskał pozytywną opinię tego ostatniego. Przy bliższym wczytaniu się w tę opinię okazuje się, że wiceminister Karbownik pozytywnie odniósł się do szansy na utworzenie nowych miejsc pracy, z czym trudno się nie zgodzić. Faktem jest natomiast, że Siltech otrzymał koncesję w grudniu ubiegłego roku, a więc w kilka miesięcy po wyborach.

- Wyliczyliśmy, że wszystko będzie opłacalne. Przy wydobyciu 1 tysiąca ton w ciągu doby i 250 tysięcy ton w skali roku zysk brutto powinien wynieść około 2 mln zł rocznie. Wliczając więc wszystkie koszty, wydobycie powinno dawać 8 zł zysku na tonie. Średnia cena 1 tony węgla powinna wynosić ok. 160 zł. Jest nieco wyższa od średniej w polskim górnictwie, jednak trzeba pamiętać - zwraca uwagę poseł - że w Jadwidze będzie się wydobywać najwięcej drogiego węgla grubego, dobrej jakości (będzie stanowił ok. 30 proc. wydobycia), który jest droższy od np. miału węglowego.

Za zupełnie nieuzasadnione poseł Chojnacki uważa posądzenia, jakie pojawiły się ostatnio, że będzie sprzedawać węgiel po zaniżonych cenach. Z punktu widzenia gospodarki i szarego odbiorcy, byłoby to zresztą znakomite. Potężnym spółkom węglowym przydałaby się konkurencja.

Prezesi tych spółek nie będą z niej zadowoleni. Mogą jednak spać spokojnie, bo gdyby nawet poseł Chojnacki sprzedawał węgiel taniej, mało im zaszkodzi, gdyż wydobywać go będzie niewiele.

Tajemnicą handlową pozostają warunki, na jakich Siltech wydzierżawił fragmenty Kopalni Jadwiga, budynki na powierzchni, niezbędne maszyny, zabytkową już maszynę wyciągową, pokłady węgla, jakie zamierza eksploatować. Poseł Chojnacki zapewnia, że Spółka Restrukturyzacji Kopalń robi dobry interes, bo opłaty za dzierżawę przekraczają koszty, jakie ponosiła ona utrzymując nieczynną kopalnię. Musiała płacić podatek od nieruchomości, gruntowy i inne.

Maszyny i urządzenia Siltech organizuje własnym sumptem. Właśnie jest montowany na powierzchni przenośnik taśmowy transportujący węgiel, a jego elementy kupuje się w innych kopalniach. Te urządzenia, leżące na kopalnianym placu, przypominają raczej składnicę złomu, lecz Chojnacki zapewnia, że będą sprawne. Na dole nie będzie ich zresztą dużo. Będzie jeden przenośnik zgrzebłowy, jeden taśmowy i kombajn urabiający. Dopiero kiedy przekopią się do stojącego ok. 150 metrów dalej szybu Gigant, wtedy można będzie wprowadzić kolejny kombajn urabiający.

Udziałowcy Siltechu niechętnie się ujawniają. Woli ich reprezentować poseł Chojnacki. Siltech sp. z o. o. ma dwunastu udziałowców, a sam Chojnacki ma w spółce 14 udziałów (na 84) po 600 zł. Kapitał zakładowy "kopalnianego konsorcjum" wynosi więc nieco ponad 50 tys. zł, a wkład głównego udziałowca można wyliczyć na ok. 8 tysięcy zł.

- Chcemy podnieść kapitał, bo 50 tys. zł wygląda niezbyt poważnie. Mamy zamiar podnieść go co najmniej 10 razy - mówi poseł. - Wtedy będzie wynosił 500 tys. zł.

Jednym z udziałowców jest Przedsiębiorstwo Górniczo-Budowlano-Produkcyjne. W starej kopalni ma warsztat. - Robi konstrukcje stalowe, budowlane, instalacje elektryczne - wyjaśnia poseł.

- Kiedy rozmawiamy z ludźmi, których chcemy zaangażować, tłumaczymy, że zarobimy tyle, ile wypracujemy. Przyjmujemy ich na okres próbny. W pierwszym etapie zamierzamy zatrudnić 150 osób. Dzisiaj, do czasu przekopania się do szybu Gigant, zatrudniamy ok. 60 osób. Potrzeba na to ok. 3-4 miesięcy. Później będziemy przyjmować kolejnych pracowników.

W Zabrzu jest 21 procent bezrobocia, więc dobrze, że jakieś miejsca pracy powstaną. Warto też pamiętać o zbliżających się wyborach samorządowych. Poseł Chojnacki, szef SLD w mieście, zapowiada przejęcie władzy, bo prawica już zbyt długo rządziła i, jak twierdzi, niewiele dla miasta zrobiła.

Otwarcie zlikwidowanej kopalni, obietnica dania ludziom pracy to także znakomity chwyt wyborczy. Poseł pytany o to, czy zamierza ubiegać się o funkcję prezydenta miasta, odpowiada: - To za wczesne pytanie.

Obecny prezydent Zabrza, pytany o to, czy jest zadowolony z otwierania kopalni, odpowiada dyplomatycznie, że zawsze cieszy się, kiedy jest szansa na stworzenie miejsc pracy, nie do niego natomiast należy ocena, czy jest to zgodne z duchem reformy górnictwa.

Faktem jest natomiast, że spółki węglowe wciąż duszą się od nadmiaru węgla. Może jednak przyda się im choć odrobina konkurencji. Sytuacja stałaby się groźna dopiero wtedy, gdyby w ślady posła Chojnackiego zechcieli pójść inni i zaczęli otwierać kolejne zlikwidowane już kopalnie. -